จากเดิมที่เคยเป็นเพียงเกมกระดานของคนจีนสูงวัย ไพ่นกกระจอกกำลังถูกพูดถึงอย่างกว้างขวางในประเทศไทย จนเกิดเป็นประเด็นร้อนที่สังคมจับตา เมื่อเร็วๆ นี้มีการเปิดเผยข้อมูลจากกรมกิจการพิเศษ กระทรวงวัฒนธรรม ว่ากำลังพิจารณาแนวทางส่งเสริมและควบคุมการเล่นไพ่นกกระจอกในเชิงวัฒนธรรม โดยมีเป้าหมายเพื่อผลักดันให้ไพ่นกกระจอกเป็นหนึ่งใน Soft Power ใหม่ของประเทศ และดึงดูดนักท่องเที่ยวกลุ่มเฉพาะที่ชื่นชอบวัฒนธรรมเอเชีย โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากจีนแผ่นดินใหญ่และไต้หวัน
ประเด็นนี้ถูกจุดประกายขึ้นหลังจากการแข่งขันไพ่นกกระจอกชิงแชมป์ประเทศไทย ณ ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ เมื่อเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา ซึ่งได้รับความสนใจเกินคาด มีผู้เข้าร่วมแข่งขันกว่า 500 คน และผู้เข้าชมจำนวนมาก สะท้อนให้เห็นถึงความนิยมที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของเกมนี้ โดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่มองว่าไพ่นกกระจอกเป็นเกมที่ท้าทายสติปัญญาและต้องอาศัยกลยุทธ์ ที่สำคัญยังเป็นพื้นที่สำหรับการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมอีกด้วย
อย่างไรก็ตาม การเคลื่อนไหวนี้ก็ก่อให้เกิดคำถามมากมายในสังคม เรื่องขอบเขตระหว่าง “การเล่นเพื่อความบันเทิง” และ “การพนัน” นายสมศักดิ์ เจริญดี ทนายความอิสระ ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายการพนัน ให้ความเห็นว่า “กฎหมายปัจจุบันยังคงตีความการเล่นไพ่นกกระจอกเป็นการพนัน หากไม่มีการขออนุญาตอย่างถูกต้องจากเจ้าพนักงาน การผลักดันให้เป็น Soft Power จึงเป็นเรื่องละเอียดอ่อนที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ เพื่อไม่ให้เกิดช่องว่างทางกฎหมายที่อาจถูกนำไปใช้ในทางที่ผิด”
ขณะเดียวกัน มีการเสนอให้ศึกษาโมเดลจากประเทศอื่นๆ ที่ไพ่นกกระจอกถูกยอมรับในฐานะกีฬาทางปัญญา เช่น ญี่ปุ่น ที่มีการจัดการแข่งขันอย่างเป็นทางการและมีระบบลีกอาชีพ หรือแม้แต่การจัดการแข่งขันไพ่นกกระจอกโลก 2026 ที่กำลังจะมาถึง ซึ่งเป็นโอกาสอันดีที่ประเทศไทยจะได้เรียนรู้และนำมาปรับใช้ เพื่อให้การพัฒนาวัฒนธรรมไพ่นกกระจอกเป็นไปในทิศทางที่ถูกต้องและยั่งยืน
นอกจากมิติทางกฎหมายแล้ว ยังมีประเด็นเกี่ยวกับสุขภาพและพัฒนาการสมองที่ถูกนำมาถกเถียง การเล่นไพ่นกกระจอกเป็นประจำถูกยกให้เป็นหนึ่งในการฝึกสมองชั้นเยี่ยม ช่วยเรื่องความจำ การคิดวิเคราะห์ และการวางแผน ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดที่ว่า “เกมนี้ไม่ใช่แค่โชค แต่คือการบริหารสมอง” ซึ่งเป็นข้อถกเถียงที่น่าสนใจ ที่จะช่วยเปลี่ยนภาพลักษ์ของเกม ไปสู่การยอมรับทางสังคมในวงกว้าง
แนวทางในอนาคตของวัฒนธรรมไพ่นกกระจอกในประเทศไทยยังคงเป็นที่จับตามอง หากภาครัฐสามารถสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมวัฒนธรรม การควบคุมทางกฎหมาย และการให้ความรู้แก่ประชาชนได้เป็นอย่างดี ไพ่นกกระจอกอาจกลายเป็นอีกหนึ่งSoft Power ที่สร้างชื่อเสียงและมูลค่าทางเศรษฐกิจให้กับประเทศได้ไม่แพ้วัฒนธรรมอื่นๆ และเป็นที่ยอมรับในระดับสากล ไม่ใช่แค่ในวงจำกัดอีกต่อไป